Zorg & Welzijn > Communicatie

Actieonderzoek
Principes voor verandering in zorg en welzijn





Auteur(s)    Famke van Lieshout, Gaby Jacobs, Shaun Cardiff
Jaar    2017
Druk    1
Aantal pagina's    160
ISBN    9789023255215
Afbeelding    in hoge resolutie
   Informatie over digitaal lezen
Onze prijs: €25,95
Leverbaar: Direct
Bestel
Voor docenten: Docentenservice  
Beschrijving
Inhoudsopgave
Recensies

Nieuwsgierig naar de inhoud? Download de preview met het voorwoord, de inhoudsopgave en een deel van hoofdstuk 1.

In het HBO en WO is het bijdragen aan het ontwikkelen en innoveren van de beroepspraktijk een belangrijk speerpunt.
Actieonderzoek is een niet meer weg te denken methode bij praktijkgericht onderzoek. Kenmerkend is dat de vraagstelling ingegeven wordt door de beroepspraktijk en dat de opgedane kennis direct kan bijdragen aan die beroepspraktijk.

Dit boek wil studenten, maar ook professionals die werkzaam zijn in de zorg en/of welzijn, principes en handvatten bieden om systematisch en methodisch de beroepspraktijk te onderzoeken en te verbeteren.
Het boek geeft inzicht in de relevantie en de methodologie van actieonderzoek. Het biedt handvatten voor de praktische toepassing in een concreet onderzoeksplan. Daarnaast staan de hedendaagse methoden voor dataverzameling en analyse beschreven. Ook laat het boek succesvolle voorbeelden zien van al afgeronde actieonderzoeken.

Actieonderzoek vertrekt altijd vanuit een kwestie die in de praktijk speelt. Vervolgens wordt via actie in de praktijk kennis opgedaan met als doel hierin verandering of verbetering aan te brengen. Dit is een spiraalvormig proces waarbij de betrokkenen in de praktijk actief deelnemen en samenwerken.
Wat actieonderzoek bijzonder maakt, is dat het niet alleen om praktijkontwikkeling gaat, maar ook om kennisontwikkeling en om professionele of persoonlijke ontwikkeling.



Inhoud

Voorwoord

Hoofdstuk 1 De plaats van actieonderzoek binnen een
veranderend zorg-, welzijn- en hoger onderwijslandschap
Wat is actieonderzoek?
Twee ontstaanslijnen
Welke benadering en welk paradigma?
Positionering van actieonderzoek
Ontwikkelingen in Nederland en internationaal
De vier werelden van actieonderzoek
Leeswijzer

Hoofdstuk 2 Methodologische principes voor actieonderzoek
Principe 1: cyclische structuur
Principe 2: participatie
Principe 3: persoonsgerichtheid
Principe 4: contextualiteit
Principe 5: reflexiviteit
Principe 6: meerdere vormen van kennis
Principe 7: bevorderen van transformatie
Principe 8: kritische toetsing in publieke ruimtes
Samenvatting

Hoofdstuk 3 Actieonderzoek, een design en strategie voor verandering
De keuze voor een type actieonderzoek
Een cyclisch en flexibel design
Fase 1 Preoriëntatiefase
Fase 2 Oriëntatiefase
Fase 3 Planningsfase
Fase 4 Actie- en observatiefase
Fase 5 Reflectie- en evaluatiefase
Tips voor schrijven onderzoeksvoorstel
Samenvatting

Hoofdstuk 4 Methoden van datageneratie
Kenmerken van datageneratie in actieonderzoek
Van dataverzameling naar datageneratie
Expliciteren van belichaamde kennis
Narratieve data
Werving van deelnemers en hun actieve rol
Diversiteit van methoden
Interviews
Focusgroepen
Verhalenworkshops
Participerende observatie
Vragenlijsten
Samenvatting

Hoofdstuk 5 Data-analyse in actieonderzoek
Verwerken van data
Kenmerken van data-analyse in actieonderzoek
Methoden van data-analyse
Kritisch, creatief hermeneutische data-analyse (KCHA)
Samenvatting


Hoofdstuk 6 De veelzijdige rol van de actieonderzoeker
De actieonderzoeker als actor
De actieonderzoeker als facilitator van onderzoek, leren en verandering
Faciliteren gedefinieerd
Positionering en rolinvulling bij faciliteren
Hoe te faciliteren in actieonderzoek
Reflexieve raamwerken voor relationele processen
Samenvatting

Hoofdstuk 7 Kwaliteit en presentatie van actieonderzoek
Praktische relevantie
Methodische grondigheid
Ethisch verantwoord
Het presenteren van actieonderzoek
Samenvatting

Nawoord
Maatschappelijke verschuivingen
Actieve, participatieve en responsieve benaderingen
De uitdagingen van actieonderzoek in de beroepspraktijk
Het moeilijke concept van participanten
De uitdaging van de macht
Wat met de kennis?
Uitdagende rol voor actieonderzoeker en evaluator
Tot slot
Relevante websites
Bronnen
Dankwoord
Over de auteurs
Register

Voorwoord
Voor u ligt een degelijk werk- en leerboek over participatief actieonderzoek.
In 1989 organiseerden actieonderzoekers in het Nederlands taalgebied zich in het Netwerk Handelingsonderzoek. Actieonderzoek werd toen al meer dan een decennium ‘handelingsonderzoek’ genoemd. In het voorwoord voor de eerste bundel van het Netwerk, De actualiteit van handelingsonderzoek werd dit omschreven als:
“een op de oplossing van maatschappelijke problemen gerichte vorm van sociaalwetenschappelijk onderzoek. Vanuit een geëxpliciteerde maatschappijtheorie wordt beoogd maatschappelijke veranderingen teweeg te brengen, de handelingsruimte van betrokken actoren te vergroten, en wetenschappelijke kennis te verwerven. In het onderzoek wordt veel belang gehecht aan doeleinden als bewustwording, emancipatie en democratisering.”
Die bundel verscheen in 1993 als product van onderzoekers uit het netwerk. Actie- of handelingsonderzoek floreerde weer. Met de netwerkactiviteiten en de publicatie van de genoemde bundel werd de draad weer opgenomen van ‘een in de wetenschappelijke openbaarheid gevoerde discussie die tien jaar daarvoor eindigde’. De beoefenaren van handelingsonderzoek, dat eind jaren zestig en begin jaren zeventig zoals gezegd opbloeide als ‘actieonderzoek’, waren zo’n tien jaar later teruggejaagd in het gareel van de gangbare wetenschapsopvatting en bijbehorende onderzoekspraktijken. Wel voltooide Harry Coenen in die tien magere jaren zijn funderend werk: Handelingsonderzoek als exemplarisch leren. Daarvan verscheen vijf jaar geleden een volledig herziene versie. Het is klassiek te noemen als bijdrage aan de fundering en uitwerking van participatief actieonderzoek in ons taalgebied.
Inmiddels zijn we weer een generatie onderzoekers en een kwart eeuw verder. En ziet. Voeg nog een extra nadruk op de participatie van de onderzochten en de notie praktijkgericht onderzoek toe aan de hierboven gegeven omschrijving. Dan
hebt u waaraan in het voorliggende boek inhoud wordt gegeven. De nieuwe generatie
heeft het stokje overgenomen. Actieonderzoek kent inmiddels een enorm palet
aan benaderingen en wordt toegepast in steeds meer maatschappelijke terreinen.
Het actieonderzoek dat in dit boek centraal staat is participatief actieonderzoek.
Het werk van Harry Coenen en dit boek delen de wetenschappelijke fundering,
namelijk de kritische theorie. Dit standpunt houdt in dat de nieuwe kennis die in
een actieonderzoek wordt gegenereerd, interactionele kennis is. Dat is praktijkweten,
kennis die ingebed is in sociale situaties, wat mensen daar doen en laten en
beleven. In actieonderzoek is geen absolute scheiding te maken tussen wetenschappelijk
kennen en handelend veranderen. Onderzoekers en onderzochten leren
van elkaar en nemen een gelijkwaardige positie in. In dit boek is dat met name
uitgewerkt in het ‘principe van persoonsgerichte praktijkvoering’. De auteurs hebben
vele punten uitgewerkt voor het opzetten, uitwerken en uitvoeren van participatief
actieonderzoek. Dit boek helpt bij het maken van keuzes voor de invulling
van diverse fasen en de stappen die onderzoekers en onderzochten samen maken.
Vanwege de overeenkomsten in uitgangspunten zijn veel thema’s die in beide
boeken worden behandeld hetzelfde. Er is weliswaar het verschil dat Coenens oorspronkelijke
boek (1986), als voorbeeld, een langdurig en intensief onderzoek behandelde
voor de vervoersbonden van de FNV (Federatie Nederlandse Vakbeweging).
Dit boek richt zich speciaal op de sector van zorg en welzijn. Maar ik vind,
na lezing, dat het ook goed bruikbaar is in geval van participatief actieonderzoek
voor vakbondsgroepen en andere belangenorganisaties, zoals bewonersorganisaties
en natuur- en milieuorganisaties.
Voor de auteurs is de invulling die ze hier geven van participatief actieonderzoek
een vorm van praktijkgericht onderzoek, dat de hoofdmoot is van onderzoek
in het hoger beroepsonderwijs. Maar in dit boek hebben de auteurs het dermate
degelijk aangepakt dat ik het zeker ook zeer geschikt acht voor het wetenschappelijk
onderwijs en de onderzoekers daar. En het kan een belangrijke rol spelen voor
onderzoekers of anderen die niet direct onderzoeker zijn in allerlei maatschappelijke
organisaties en verbanden, met name waar men zich oriënteert op een mogelijke
aanpak voor onderzoek dat men wil gaan (laten) uitvoeren. En ten slotte zouden
ook de bij actieonderzoek betrokken onderzochten dit boek ter hand kunnen
nemen, zo nodig onder begeleiding van de onderzoekers. Op die manier leren zij
meer medeonderzoeker te zijn en kan het cocreëren van kennis door beide onderzoekspartners
worden geoptimaliseerd.
Nogmaals, voor al deze betrokkenen is dit echt een leer- en werkboek. Het geeft
geen pasklare recepten voor actieonderzoek. Integendeel, ze kunnen er ideeën opdoen
om de principes van actieonderzoek inhoud te kunnen geven in hun concrete
gezamenlijke onderzoekspraktijk.
Veel succes en ook plezier ermee!
Ben Boog
 

Recensie toevoegen
Er zijn nog geen recensies voor dit boek.

Beoordeling
Naam *
E-mailadres *   (wordt niet op de site getoond)
Titel *
Recensie *

(max. 1000 tekens)
* verplichte velden

2
1
Terug   Home  
   
 

Trefwoord


Innovatie, Organisatiekunde, Welzijn



Aanraders


Ir. Carlos Nunez, Drs. Raya Nunez Mahdi, Drs. Laura Popma : Intercultural sensitivity

Ir. Carlos Nunez, Drs. Raya Nunez Mahdi, drs. Laura Popma : Interculturele Communicatie

Manfred te Grotenhuis & Anneke Matthijssen : Basiscursus SPSS

Riet N. van : Groepswerk